Oorlog in het Midden-Oosten, dure vliegtickets, hogere verblijfskosten en onzekerheid over routes: je zou denken dat Nederlanders massaal voorzichtiger worden met vakantieplannen. Toch blijkt uit meerdere recente onderzoeken dat de reislust stevig overeind blijft. Vakantie voelt voor veel mensen niet als iets extra’s, maar als een belangrijk moment om te ontspannen, tijd met elkaar door te brengen en even uit de dagelijkse drukte te stappen.
Dat beeld komt naar voren uit de ANVR Jaarmeting 2026, uitgevoerd door NielsenIQ. Nederlanders blijven graag reizen en zien vakantie vooral als een moment van rust, zon, natuur, cultuur en nieuwe ervaringen. De gemiddelde vakantie duurt volgens deze meting 11 dagen en de gemiddelde besteding ligt rond de 3.000 euro per reis. Vooral zonvakanties, stedentrips en rondreizen blijven populair.
Opvallend is dat internationale spanningen de meeste Nederlanders niet direct tegenhouden. Bijna 90 procent geeft aan dat de situatie in het Midden-Oosten geen invloed heeft op hun reisplannen. Ook hogere prijzen houden de meerderheid niet tegen: 60 procent zegt zich daardoor niet te laten afschrikken. Dat betekent niet dat mensen alles zomaar boeken, maar wel dat vakantie hoog op het prioriteitenlijstje blijft staan.
Niet thuisblijven, maar anders kiezen
De belangrijkste verandering zit niet zozeer in de vraag óf mensen op vakantie gaan, maar in de manier waarop ze kiezen. Reizigers kijken scherper naar bestemming, prijs, veiligheid en flexibiliteit. Een verre reis via het Midden-Oosten voelt voor sommige mensen minder vanzelfsprekend, terwijl een vakantie binnen Europa juist aantrekkelijker wordt.
Ook de ANWB ziet dat patroon terug. Volgens de ANWB Vakantiemonitor trekken in de april- en meivakantie ruim acht miljoen Nederlanders eropuit. Het aantal Nederlanders dat in april of mei op vakantie gaat, blijft met 59 procent gelijk aan vorig jaar. Maar de bestemming verandert wel. Maar liefst 94 procent van de vakantiegangers blijft binnen Europa. Nederland zelf is koploper, gevolgd door Duitsland, Spanje, België en Frankrijk.
Dat is eigenlijk heel logisch. Europa voelt vertrouwd, is goed bereikbaar en biedt genoeg variatie. Wie zon zoekt, kan naar Spanje, Portugal, Italië of Zuid-Frankrijk. Wie liever dichtbij blijft, kiest voor Nederland, Duitsland of België. En wie niet wil vliegen, heeft met de auto of trein genoeg opties.
Ook vliegen wordt iets minder vanzelfsprekend. Volgens de ANWB kiest dit voorjaar 34 procent voor het vliegtuig, tegenover 40 procent vorig jaar. Dat is geen enorme instorting, maar wel een duidelijke verschuiving. De auto wint terrein, zeker bij vakanties naar bestemmingen die binnen één of twee dagen rijden liggen.
Oorlog heeft vooral invloed op routes en verre reizen
Dat de meeste Nederlanders zich niet laten tegenhouden, betekent niet dat de oorlog in en rond Iran helemaal geen rol speelt. Vooral reizigers die naar Azië, Australië, het Midden-Oosten of bestemmingen met een overstap in de Golfregio willen, kijken kritischer naar hun plannen.
Uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 18.000 leden van het Opiniepanel bleek eerder dat 33 procent van de mensen met een geboekte reis naar of via het Midden-Oosten de plannen aanpast. Sommigen annuleren, anderen boeken om of kiezen voor een andere bestemming. Van alle ondervraagden die dit jaar op vakantie willen, zegt 29 procent rekening te houden met de oorlog in het Midden-Oosten. Dat gaat vooral over de keuze van de bestemming en de vliegroute.
Dat verschil is belangrijk. Voor iemand die met de auto naar Frankrijk of Duitsland gaat, voelt de oorlog ver weg. Voor iemand die via Doha, Abu Dhabi of Dubai naar Bali, Thailand of Australië vliegt, ligt dat anders. Dan spelen luchtruimsluitingen, omvliegen, langere reistijden, hogere brandstofkosten en reisadviezen ineens wel mee.
Reizigers worden daardoor praktischer. Ze vragen zich af: is mijn bestemming veilig? Kan mijn vlucht doorgaan? Wat gebeurt er als het reisadvies verandert? Ben ik verzekerd als ik wil annuleren? En is een pakketreis misschien verstandiger dan alles los boeken?
Juist op dat punt ziet de reisbranche een rol voor zichzelf. In onzekere tijden willen mensen duidelijke informatie, hulp bij problemen en zekerheid over voorwaarden. Een goedkope losse vlucht kan aantrekkelijk lijken, maar een georganiseerde reis biedt soms meer houvast als er onderweg iets verandert.
Vakantie blijft, maar bewuster en dichterbij
Ook het NBTC ziet dat de vakantie-intentie hoog blijft. Volgens de Vakantie Sentiment Monitor heeft 88 procent van de Nederlanders vakantieplannen voor 2026. Gemiddeld zijn Nederlanders van plan om 2,4 vakanties te ondernemen. Voor de eerstvolgende vakantie kiest 23 procent voor Nederland, twee procentpunt meer dan een jaar eerder. Europa blijft stabiel populair, terwijl intercontinentale vakanties iets terrein verliezen.
Dat past bij het bredere beeld: vakantie blijft belangrijk, maar de vorm verandert. Mensen blijven reizen, alleen minder automatisch naar de andere kant van de wereld. Een kortere vakantie, een bestemming dichterbij, reizen buiten het hoogseizoen of kiezen voor een minder drukke regio wordt normaler.
Prijs speelt daarbij ook een rol. De ANWB meldt dat bijna vier op de tien vakantiegangers geen maatregelen nemen door hogere prijzen, maar dat één op de drie de plannen wel aanpast. Gezinnen met kinderen voelen de prijsstijging het sterkst. Zij kiezen vaker voor kortere vakanties, besparen op horeca of zoeken goedkopere alternatieven.
Ook vakanties in eigen land blijven relevant, al is dat niet zonder spanning. NBTC verwacht dat het verblijfstoerisme in Nederland in 2026 slechts licht groeit. Het binnenlands verblijfstoerisme kan zelfs iets krimpen, mede door hogere kosten en de btw-verhoging op logies. Tegelijk blijft Nederland aantrekkelijk voor korte vakanties, weekendjes weg, natuur, campings en familievriendelijke verblijven.
Voor reizigers betekent dit vooral dat plannen belangrijker wordt. Niet alleen kijken naar de bestemming, maar ook naar voorwaarden, route, vervoer en budget. Een vakantie hoeft niet altijd ver of duur te zijn om goed te voelen. Soms is een week Zuid-Europa precies wat je nodig hebt. Soms is een paar dagen aan zee, in de Ardennen of op de Veluwe genoeg om weer op te laden.
De conclusie is duidelijk: Nederlanders willen blijven reizen. De oorlog in Iran, hogere prijzen en wereldwijde onzekerheid zorgen niet voor massaal thuisblijven, maar wel voor bewuster gedrag. Vakantie blijft een vast onderdeel van het jaar, alleen wordt de keuze iets minder impulsief.
Wie komende maanden op reis wil, doet er goed aan om slim te boeken. Kijk naar flexibele voorwaarden, betrouwbare aanbieders, actuele reisadviezen en realistische totale kosten. Dan blijft vakantie wat het voor veel mensen moet zijn: geen bron van stress, maar juist een moment van rust, plezier en nieuwe energie.